6 Eylül 2009 Pazar

Eurovision Song Contest Moscow 2009 - Album Version - Official CD

Eurovision Song Contest Moscow 2009 - Album Version - Official CD

CD1:
101. ALBANIA - Kejsi Tola - Carry Me In Your Dreams
102. ANDORRA - Susanne Georgi - La Teva Decisio (Get A Life)
103. ARMENIA - Inga & Anush - Nor Par (Jan Jan)
104. AZERBAIJAN - AySel & Arash - Always
105. BELARUS - Petr Elfimov - Eyes That Never Lie
106. BELGIUM - Patrick Ouchène - Copycat
107. BOSNIA & HERZEGOVINA - Regina - Bistra Voda
108. BULGARIA - Krassimir Avramov - Ilussion
109. CROATIA - Igor Cukrov & Andrea - Lijepa Tena
110. CYPRUS - Christina Metaxa - Firefly
111. CZECH REPUBLIC - Gipsy.cz - Aven Romale
112. DENMARK - Brinck - Believe Again
113. ESTONIA - Urban Symphony - Rändajad
114. FINLAND - Waldo's People - Lose Control
115. FRANCE - Patricia Kaas - Et S'il Fallait Le Faire
116. FYR MACEDONIA - Next Time - Nesto Sto Ke Ostane
117. GERMANY - Alex Swings, Oscar Sings - Miss Kiss Kiss Bang
118. UNITED KINGDOM - Jade Ewen - My Time
119. GREECE - Sakis Rouvas - This Is Our Night
120. HUNGARY - Zoli Adok - Dance With Me
121. ICELAND - Yohanna - Is It True

CD2:
201. IRELAND - Sinead Mulvey & Black Daisy - Et Cetera
202. ISRAEL - Noa & Mira Awad - There Must Be Another Way
203. LATVIA - Intars Busulis - Probka
204. LITHUANIA - Sasha Son - Love
205. MALTA - Chiara - What If We
206. MOLDOVA - Nelly Ciobanu - Hora Din Moldova
207. MONTENEGRO - Andréa Demirovic - Just Get Out Of My Life
208. NETHERLANDS - De Toppers - Shine
209. NORWAY - Alexander Rybak - Fairytale
210. POLAND - Lidia Kopania - I Don't Wanna Leave
211. PORTUGAL - Flor-De-Lis - Todas As Ruas De Amor
212. ROMANIA - Elena - The Balkan Girls
213. RUSSIA - Anastasiya Prihodko - Mamo
214. SERBIA - Marko Kon & Milan Nikolic - Cipela
215. SLOVAKIA - Kamil Mikulcik & Nela Pociskova - Let Tmou
216. SLOVENIA - Quartissimo - Love Symphony
217. SPAIN - Soraya - La Noche Es Para Mi
218. SWEDEN - Malena Ernman - La Voix
219. SWITZERLAND - Lovebugs - The Highest Heights
220. TURKEY - Hadise - Düm Tek Tek
221. UKRAINE - Svetlana Loboda - Be My Valentine





http://rapidshare.com/files/234051825/VA-ESCM2009.part1.rar
http://rapidshare.com/files/234095061/VA-ESCM2009.part2.rar

101 Greek Diamonds Albümünü | Yunanistan'ın En iyi 100 Şarkısı

101 Greek Diamonds Albümünü | Yunanistan'ın En iyi 100 Şarkısı





CD1

01 - Dj pantelis feat. Xanthiotis – Sokerde (the gipsy phunk mix)
02 - Katy Garbi - Esena Mono
03 - Sarbel - Mi Chica
04 - Anna Vissi – Ekpliksi
05 - Helena Paparizou - O.K
06 - Yannis Tassios - Min Pas Girevontas
07 - Elli Kokkinou - Den Tha Hasis
08 - Fani Drakopoulou - Thelo Na Ta Pio
09 - Panos Kallidis – Trelenome
10 - Eva Milli – Eleftheri
11 - Christos Pazis - Kathe Ebodio
12 - Natassa Theodoridou – Saloniki
13 - Giorgos Alkeos - Melagholia Mou
14 - Anna Vissi – Psihedelia
15 - Triantafillos - To Filotimo Sou
16 - Kelly Kelekidou - Se Thelo Me Trela
17 - Yiannis Tassios - Oute Ston Echthro Mou
18 - I Apenandi - Na Iha To Kouragio
19 - Natassa Theodoridou - Ti Fteo
20 - Michalis Nikoloudis - Déjà Vu


CD2

01 - Sarbel With Irini Merkouri - Se Pira Sovara (Diva) (Sidi Mansour)
02 - Christos Dantis - Maya Maya
03 - Mando - Ligo – Ligo
04 - Sarbel - Ta Psihologika Sou
05 - Kelly Kelekidou - Agapi Thelo Mono
06 - Katy Garbi – Stenahorieme
07 - Angela Dimitriou - Trela Tis Kardias Mou
08 - Giorgos Giannias - Apisti Kardia
09 - Irini Merkouri - Kati Eho Pathi Me Ta Matia Sou
10 - Anna Vissi – Tasis Aftoktonias
11 - Natassa Theodoridou – Farmaki
12 - Pashalis Terzis - Ti Na Kano Pes Mou
13 - Christos Pazis - Pes Mou Pos Eftasa Pali Edo
14 - Katy Garbi - M' Ehis Arrostisi
15 - Irini Merkouri – Pou Na Fantasto
16 - Triantafillos - Pia Nomizis Oti Ise
17 - Anna Vissi - Magava Tout (Thelo Esena)
18 - Natassa Theodoridou - Ego De Thelo Ke Poli
19 - Kostas Doxas - Lexi Lexi
20 - Christos Pazis - Eho Kollisi


CD3

01 - Helena Paparizou - Anapantites Klisis
02 - Natassa Theodoridou - Ti Tha Haso An Se Haso
03 - Anna Vissi – Horis To Moro Mou
04 - Eva Milli - Osa Ke Na Les!
05 - Sarbel - Sokolata
06 - Kostas Papadopoulos - Zorba The Greek
07 - Yannis Tassios - Ti Patheno
08 - Triantafillos - Mavra Matia
09 - Filippos Ktenas - Fotia
10 - Pashalis Terzis - Zito Ta Paraloga
11 - Angela Dimitriou – Ftei O Erotas
12 - Christos Pazis - Dihos Oria
13 - Natassa Theodoridou - Paranomi Agapi Mou
14 - Stella Konitopoulou - Matia Mou Megala
15 - Giorgos Alkeos - Me Kommena Ta Ftera
16 - Glykeria - Svise Ti Floga
17 - Anna Vissi - Agapoula Mou
18 - Filippos Ktenas - Mila Mou Apla
19 - Irini Merkouri - Foties Anapste
20 - Katy Garbi - Na Pernas
21 - Mando - Ftes Esi (Cancao Do Mar)


CD4

01 - Omega Vibes - Pentozali
02 - Anna Vissi - S' Exo Epithimisi
03 - Katy Garbi - Kolasi
04 - Mando - E Ke!
05 - Lefteris Damaskos - Tha Timorithis
06 - Giorgos Alkeos - Vgale To Karfi
07 - Yannis Tassios - Mi Mou Les
08 - Triantafillos - Signomi
09 - Angela Dimitriou – Ektos Elenhou E Amartia
10 – Lambis Livieratos - Oute Kalimera
11 - Glykeria - Mia Gineka
12 - Thanos Kalliris - Ena Tsigaro Akoma Lipon
13 - Anna Maliti – Ena Eho
14 - Katy Garbi - I Patrida Mou
15 - Kostas Martakis - Sirmata Ilektrofora
16 - Natassa Theodoridou - Pes Mou Ti Sou Eftexa
17 - Pashalis Terzis – Dromologio
18 - Elli Kokkinou - Andriki Kolonia
19 - Dionisis Shinas - Ti Sou Zitisa
20 - Christos Pazis - O Kathreftis


CD5

01 - Anna Vissi - Eleni
02 - Omega Vibes – Diaspora
03 - Angela Dimitriou – As Me Lene Trelli
04 - Giorgos Alkeos - Hiropedes (Ena Tragoydi Gia To Giorgo)
05 - Yannis Tassios - Gia Sena
06 - Natassa Theodoridou - Peripou
07 - Triantafillos - Afto Mou Elipe
08 - Anna Maliti – Gi’Afto Ke De Milao
09 - Irini Merkouri – Pame Gi’Alla
10 - Mando - Prodosia
11 - Pashalis Terzis - Dose Mou Mia Efkeria
12 - Anna Vissi - Travma
13 - Kostas Doxas - Ti Merimenis
14 - Natassa Theodoridou - Na Grapsis Lathos (Hielo Y Fuego)
15 - Triantafillos - Ela Omos Pou Den Pernai
16 - Aris Samoladas - Ta Gramata Mou Tis Photografies
17 - Pashalis Terzis - De Me Katalaves Pote
18 - Katy Garbi - Doro Theou
19 - Christos Pazis - Min Tin Pistevete
20 - Giorgos Alkeos – Ftes


http://rapidshare.com/files/197963945/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part01.rar
http://rapidshare.com/files/197964160/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part02.rar
http://rapidshare.com/files/197964408/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part03.rar
http://rapidshare.com/files/197964836/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part04.rar
http://rapidshare.com/files/197965055/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part05.rar
http://rapidshare.com/files/197965370/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part06.rar
http://rapidshare.com/files/197965636/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part07.rar
http://rapidshare.com/files/197965909/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part08.rar
http://rapidshare.com/files/197966224/101_Greek_Diamonds_DepoDepo_PromiL_5_Cd.part09.rar

Justin Timberlake - Futuresex / Loveshow Live at Medison Square Garden (2007)

Justin Timberlake - Futuresex / Loveshow Live at Medison Square Garden (2007)





Parçalar:
01. Opening Conversation
02. Futuresex / Lovesound
03. Like I Love You
04. My Love
05. Senorita
06. Sexy Ladies
07. Until The End Of Time
08. What Goes Around... Comes Around
09. Chop Me Up
10. Intermission - JT & Timbaland
11. Rock Your Body
12. Gone (medley)
13. Take It From Here (medley)
14. Last night (medley)
15. Damn Girl
16. Summer love
17. Losing my way
18. Cry Me a River
19. Lovestoned
20. Sexyback
21. (another song) All Over Again
22. Goodnights & Credits



http://rapidshare.com/files/74587610/2006_-_Futere_Sex_Love_Sound_Depomp3_Team_Askan.rar



Rar Şifresi : www.depomp3.eu

Britney Spears If You_Seek_Amy

Britney Spears If You_Seek_Amy





Shantel - Disko Partizani






Shantel - Disko Partizani

01 - Ceremoney
02 - Disko Partizani
03 - Koupes I & II Smah Glasses
04 - Disco Boy
05 - Susuleker
06 - Figer Ki Ase Me
07 - Sota
08 - Manolis
09 - Andante Levante
10 - Immigrant Child
11 - The Veil
12 - Dubstar Bugarskji
13 - Marko I Shantel
14 - Donna Diaspora



http://rapidshare.com/files/274423584/Shantel_-_Disko_Partizani.rar

2 Eylül 2009 Çarşamba



Lenovo pilleri değiştiriyor

Lenovo, hata mesajı veren ThinkPad dizüstü bilgisayarların pilini değiştireceğini duyurdu.

Bazı kullanıcılar bilgisayarın ‘tamir edilemez hasar’ ya da ‘Batarya şarj olmuyor’ hatası aldıklarını söylemişti. Bazı kullanıcılar ise bilgisayarı sadece kısa bir süre kullanabildiklerini ya da bataryanın kısa sürede bittiğini belirtmişti. Bu hatalar T60, T61, R60, R61, X60 ve X61 ThinkPad modellerinde yaşanıyor.

Güvenlik riski taşımasa da Lenovo, bu hatayı veren cihazların pillerinin değiştirileceğini açıkladı.

Lenovo'nun resmi açıklaması ve sorunlu pillerle ilgili detaylı bilgi için tıklayın.

http://download.lenovo.com/lenovo/content/batt/082009/LandingPage.html

CorelDRAW® Graphics Suite X4




Corel Corporation firmasının profesyonel grafiker ve desinatörler için ürettiği resim işleme programı CorelDraw Graphics ile hem muhteşem grafikler üretebilir, hem bunları 22 değişik biçimde saklayabilir (AI-CDR-DXF-DWG-Vs), hem de kurulum paketinden çıkan Corel Capture ile resim yakalama sanatını bir adım ileri götürüp hareketli resimler çekerek bunları AVI biçiminde kaydedebilirsiniz...


İNDİR:

http://www.corel.com/akdlm/6763/downloads/trials/GraphicsSuiteX4/CorelDRAWGraphicsSuiteX4Installer_EN.exe

Keygen:

http://uploading.com/files/OWFXLCFS/ky-sadeportal.com.zip.html

ŞİFRE:

www.sadeportal.com

1 Eylül 2009 Salı

Dünyanın konuştuğu yaratık


Kimine göre uzaylı, kimine göre henüz keşfedilmemiş bir hayvan türü. Bilim adamları ise "DNA’sı yok" diye şaşkın.
Meksika’da 2007’de bir çiftçi tarafından bulundu ve öldürüldü. Meksika’da ikinci bir uzaydan geldiği düşünülen yaratığın görüldüğü konuşuluyor.

İşçi Francisco Garcia:"Yaşayan ikinci bir yaratık gördüm. Gördüğüm 70 cm. boyunda bir insancıktı. Onu çiftlik kapısından çıkarken gördüm, sonra hızlıca oradan uzaklaştı" dedi.

DNA’dan Sonuç Çıkmadı

Dört ayrı labaratuvarda en modern tekniklerle DNA yapısı çözülmeye çalışıldı ancek bir sonuç alınamadı. Uzmanlar "DNA’sı yok. Ya da var ama bu tekniklerle biz inceleyemiyoruz" diyor.

Korkunç Etki

’Bild am SONNTAG’ gazetesi muhabiri Michael Remke, yaratığı görmek için Meksika’daki Metepec kentine gitti. İzlenimlerini aktarırken, "Göz çukurları, insan üzerinde korkutucu bir etki yaratıyor" ifadesini kullandı.

Veteriner Şaşkın

Veteriner Marco Salazar, yaratığı bulan çifçinin, bir anlık korkuyla onu boğarak öldürmesinin hemen ardından inceleme fırsatına sahip olduğunu anlatırken "Şu ana kadar her türden hayvanı görme imkanım oldu, ama böyle bir şey daha önce hiç görmemiştim" dedi.

Eklem ve İç Kulakları İnsana Benziyor

Etobur bir hayvanın diş yapısına sahip bu yaratığın; aynı zamanda kafatasının yapısı itibariyle de diğer hayvanlara göre daha zeka seviyesine sahip olduğu düşünülüyor. Diş yapısı, kertenkeleye benzeyen yaratık; eklem ve iç kulakları yapısıyla insana benzediği söyleniyor.

Çifti Öldürmeden Önce Fotoğraflarını Çekmiş

Bulunan yaratığın hücre testlerinde, bedenini ince bir deri tabakasının kapladığı ve daha önce tanımlanmamış, ilkel yaratıklara göre çok daha gelişmiş gözlere ve iç kulağa sahip olan bir canlı olduğu kaydedildi. Çiftçinin yaratığı öldürmeden önce fotoğraflarını çektiği ve bu fotoğrafların yakında yayınlanacağı bildiridi.

Electronic Arts Oyunlarından oluşan TOP 3

Electronic Arts Oyunlarından oluşan TOP 3

Bu oyunlar bir başka....

Bu TOP 3'ü daha çıkmamış,ama sabırsızlıkla beklenen oyunlardan hazırladım.EA'nin daha bir sürü oyunu olsa da,bu oyunların yeri gerçekten başka.

İşte TOP 3
1.Battlefield Bad Company 2 :

Bir savaş oluyor ve kendinizi o savaşın tam ortasında buluyorsunuz.Sizin gibi 3 asker daha yanınızda var(Belki de seçilmiş kişilersinizdir :D ).Dünyanın en tehlikleli sularında yüzseniz ne yapardınız ? Tabii ki de kurtulmanın yolunu arardınız.Bu oyunda da tek yapmanız gereken şey savaşmak.21. yüzyılın tüm silah ve teknolojisi de sizin elinizde.E size de sadece savaşmak kalıyor zaten :D Battlefield Bad Company 2,5 Mart 2010'da aramızda olacak.

2.Crysis Nanosuite 2 :

Crysis artık son aşamaya gelmeyi başardı.Oyun Next Gen teknolojisiyle üstün bir çabayla hazırlandı.Grafik detayları aşırı derecede gerçekçi olmuş.EA Sports istese de böyle bir oyunu bir daha çıkaramaz.Burada CRYTEK'i unutmamak lazım.Umarım yine Türkçe destekli olur.

3.NBA Live 2010 :

EA Sports yine fazlasıyla marka lisansıyla karşımıza çıkıyor.En ünlü ayakkabı markalarından tutun da en ünlü basket topu markaları gibi tüm lisanslar bulunuyor.Bunların yanında,söylentilere göre oyun kontrolü tamamen değişmiş.Yani kolay paslaşma,potayı deliksiz bulan basketler tamamen değişmiş,zor ve daha gerçekçi oynanışlı bir oyun ortaya çıkmış.Tabii ki de bu duyduklarım sağdan soldan değil,EA Sports'un kendi ağzından çıkanlar.Ayrıca her NBA Live'daki gibi oyuncuların maça çıkarken yaptıkları şovlar unutulmamış.Grafik bakımından çok iyi bir oyun.Umarım oynanış bakımından NBA 2K10'dan daha iyidir.

NOT :Aslında sitemde videolarıyla hazırladım bu TOP 3'ü.Videolarıyla birlikte görmek için tıklayın.

Yapamazlar demişlerdi Çin bunu da yaptı

Yapamazlar demişlerdi Çin bunu da yaptı
Yapamazlar demişlerdi Çin bunu da yaptı
18 Ağustos 2009 Salı 11:39
Nokia çok iddialıydı. Müdürü "Çin bile taklit edemez bu telefonu" demişti. Ama telefon piyasaya çıktıktan 3 gün sonra Çin taklidini yaptı.

Dünyanın en büyük cep telefonu üreticisi Nokia'nın iddialı olduğu N97 serisi, piyasaya çıktıktan 3 gün sonra taklit edildi.

Çin'de bu serinin kopyası olan Nokia N97 çıktı. Taklit telefon gerçeğe yakın görünümüyle görenleri hayrete düşürüyor.

5 Ağustos'ta yeni ürünlerinin tanıtımı için konuşan Nokia Türkiye Müdürü Conor Pierce, "Bu cep telefonunu Çin bile taklit edemeyecek." demişti.

Taklit N97'nin renkli dokunmatik ekranı, çift kart girişi, 0,3 megapixel kamerası, FM radyosu, mikro SD kart girişi var. Fiyatı ise sadece 146 dolar.

Dokunmatik Qwerty klavyesi de bulunan telefon, GSM/EDGE networklerini destekliyor. Çinliler, aynı firmanın bir başka modelini de korsan olarak üretti.

Nokla E81, 180 derece dönebilen üst kapağı ile 139 dolara satılıyor. GSM900/1800MHz networklerini destekleyen E81'in üstteki kapağının arkasındaki parlak yüzey de ayna olarak kullanılabiliyor. Telefon MSN uyumlu, MP3 ve MP4 çalıyor

Bir saniyede açılan bilgisayar

Sisteminizin yavaşlığından mı şikayetçisiniz ? 1 saniyede açılan bir sistem kullanmaya ne dersiniz?

İşletim sistemlerinin gelişmesinin pek çok faydası olmasının yanı sıra bu durumun kullanıcılar üzerinde bir de yan etkisi var; kullanıcıları daha sabırsız yapıyor. Artık kimse uzun sürede yüklenen işletim sistemleri ile çalışmak

istemiyor. Bunun bilincinde olan bir firma sadece 1 saniyede açılan çok özel Linux tabanlı bir işletim sistemi hazırladı. MontaVista adındaki bu işletim sistemi, siz PC’nin açma düğmesine bastıktan sadece bir saniye sonra çalışır hale gelebiliyor.

Tabii ki bu inanılmaz hızı sağlamak için MontaVista ufak bir hile kullanıyor. Sistem

sadece kendi üzerine kurulmuş olduğu özel donanım ile bu şekilde çalışabiliyor. Bu sayede donanım bileşenlerinin sürücülerini ayrı ayrı yüklemek için vakit kaybetmiyor, çünkü zaten bu ürünleri doğal olarak tanıyor. Diğer yandan bu kadar hızlı çalışan bir işletim sistemi isteyen kullanıcıların bu duruma itirazı olacağını sanmıyoruz...

İş başvurusu için Facebook şifresi istiyorlar.




İş başvurusu için Facebook şifresi istiyorlar.

ABD’de ki bir şehirde işe girmek için gerekli belgeler arasında Facebook ve MySpace şifreleri de var.

ABD’nin Montana eyaletinin Güney Batı bölümünde yer alan Bozeman şehrini büyük ihtimalle daha önce duymamıştınız. Yaklaşık 25 bin kişi nüfuslu şehrin dünyanın diğer ucundaki bir teknoloji portalında her gün haberi çıkmaz. Ama şehir yetkililerinin yürürlüğe soktukları yeni bir uygulama Bozeman’nı bu haber sayfasına taşıdı.

Bozeman’da belediyede işe girmek için başvuranlardan, standart iş başvurusu bilgilerinin yanı sıra Facebook ve MySpace gibi sosyal ağ sitelerindeki profillerine ulaşılabilecek kullanıcı adı ve şifreleri de isteniyor. İş başvurusu formunda yer alan şu ibare dikkat çekiyor; “Lütfen tüm güncel kişisel ve kurumsal web sitelerinizin, web sayfalarınızın, internet tabanlı sohbet odaları ve Facebook, Google, Yahoo, YouTube ve benzerleri ile sınırlı olmamak üzere üye olduğunuz tüm sosyal klüp ve forumları belirtiniz”. Bunun yanı sıra tüm bu “sosyal klüp ve forumlar” için kullanıcı adı ve şifreleri de isteniyor.

Özellikle ABD’nin 11 Eylül sonrası kamu kurumlarında güvenlik araştırmaları gibi prosedürlerin arttığını biliyoruz ama Facebook kullanıcı ve şifresi biraz sınırı aşmış gibi görünüyor…

dünyada kaç kişi internet kullanıyor?

Yaklaşık 40 yıl önce ABD askeri üslerini telefon hatları ile birbirine bağlama fikriyle ortaya çıkan internet, geçen süre zarfında gelişerek içinde 1,5 milyarı aşkın insanı barındıran sanal bir dünya haline geldi. Tüm dünyadaki internet kullanıcı sayısı, 1 milyar 596 milyonu geçti.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, en çok internet kullanıcısına sahip kıta Asya’da Çin, yaklaşık 298 milyon kullanıcı ile kıtanın, listede üst sırada yer almasında ön planda bulunuyor. 393 milyon kullanıcı ile ikinci sırada bulunan Avrupa’da, Almanya 55 milyondan fazla siber ziyaretçi ile ilk sırada yer alıyor. Kuzey Amerika kıtasında ise 251 milyon kullanıcının 227 milyonu ABD’de yaşıyor.

ABD Nüfus Müdürlüğü, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, GFK ve Nilsen Online araştırma şirketlerinin 2009 ilk çeyrek verilerine göre, dünyadaki internet kullanımı ile ilgili istatistikler şöyle:

KITA NÜFUS (2008 SONU) İNTERNET KULLANICISI 31.12.2000 İNTERNET KULLANICISI 2009 (İLK ÜÇ AY) NÜFUS DOYGUNLUK ORANI YÜZDELİK KULLANICI ARTIŞI (2000-2008) TOPLAMDAKİ ORAN

Afrika 975,330,899 4,514,400 54,171,500 5,6 1100,0 3,4

Asya 3,780,819,792 114,304,000 657,170,816 17,4 474,9 41,2

Avrupa 803,903,540 105,096,093 393,373,398 48,9 274,3 24,6

Ortadoğu 196,767,614 3,284,800 45,861,346 23,3 1296,2 2,9

Kuzey Amerika 337,572,949 108,096,800 251,290,489 74,4 132,5 15,7

Latin Amerika/Karayipler 581,249,892 18,068,919 173,619,140 29,9 860,9 10,9

Okyanusya/Avustralya 34,384,384 7,620,480 20,783,419 60,4 172,7 1,3

DÜNYA TOPLAMI 6,710,029,070 360,985,492 1,596,270,108 23,8 342,2 100,0

uyumayan kan kaybetmeyen askerler geliyor

Kara ve hava muharebelerinde kısmen de olsa insanların yerini alabilecek robotlar, ABD’nin Maryland eyaletindeki Patuxent River üssünde görücüye çıktı.

Amerikan ordusunun hiç uyumayan ve kan kaybetmeyen yeni savaşçıları olarak tanıtılan ’MQ-8B Fire Scout’ adlı insansız helikopter ile animasyon karakteri ’Wall-E’ye benzeyen kara robotu ’Pakbot’ üste bir gösteri sundu.

Şu ana kadar herhangi bir operasyonda kullanılmayan helikopterin uyuşturucuyla mücadelede istihdam edileceği belirtildi.

Düşman mevzilerinin aranmasında kullanılan ’Pakbot’ robotlarının ise paletleri sayesinde engebeli arazilerde rahatça hareket edebildiği, güvenli bir uzaklıktan askerin yönlendirmesiyle mekanik kolu sayesinde patlayıcıları etkisiz hale getirebildiği ifade edildi.

Uluslararası basında çıkan haberlerde, Irak ve Afganistan’da hâlihazırda kullanılan kara robotlarının çok daha hafif modelinin üretildiği, sırtta, robota göre hazırlanmış çantaların içinde taşınmasının mümkün olduğu dile getirildi.

Maryland’deki üste yapılan gösterinin, Amerikan ordusunu yeni bir çağa hazırlayan savunma sanayii firmaları ve Amerikan donanmasının ortaklığında düzenlendiği açıklandı.

Deniz suyundan jet yakıtı üretilecek

Deniz suyundan jet yakıtı üretilecek
ABD Deniz Kuvvetleri ne mensup kimyagerler, deniz suyunu rafine ederek jet yakıtı üretmeyi başardı

ABD Deniz Kuvvetleri’ne mensup kimyagerler, rafine edilerek karoten bazlı jet uçak yakıtına dönüştürülebilecek doymamış hidrokarbonları deniz suyundan elde etmeyi başardı. Şimdi sıra, süreçteki kimyasal reaksiyonlarda kullanılacak ’temiz’ enerji kaynağı bulmakta.

Deniz suyundan doymamış hidrokarbon üretim sürecinde, önce suda çözülmüş olarak bulunan karbondioksit ayrıştırılıyor. Toplanan karbondioksit, elektrik enerjisiyle su moleküllerinin parçalanması sonucu ortaya çıkan hidrojenle birleştiriliyor ve hidrokarbon yakıt elde ediliyor.

Süreçte Fischer-Tropsch adı verilen kimyasal reaksiyonun farklı bir türevinden yararlanılıyor. Fischer-Tropsch, genellikle kömürden çıkarılan ve karbon monoksit ile hidrojen karışımından oluşan ‘syngas’ın, işlenerek benzin benzeri hidrokarbon yakıt üretilmesinde kullanılan bir işlem.

Bugüne kadar Fischer-Tropsch sürecinde karbondioksit kullanılmıyordu. Ancak küresel ısınmayla birlikte havadaki oranının artması, üstelik okyanuslarda havadakinin yaklaşık 140 katı daha fazla CO2 bulunması, bilimcileri bu gazı potansiyel bir girdi maddesi olarak değerlendirme yoluna sevk etti.

Kimyagerleri şimdi düşündüren konu, tasarlanan jet yakıtının ‘temiz’ yollarla üretimini sağlamak. Zira deniz suyundan jet yakıtı üretimi süreci oldukça karmaşık ve çok aşamalı olduğundan, tüketiği enerji de aynı oranda artıyor.

İnternette görünmez olun

İnternette görünmez olun
Devir gizlilik ve korunma devri, işte sanal bOdy-guardlar

Çinli, İnsan Hakları savunucusu Shi Tao otoritelerin internette onun izini sürüp Yahoo’nun sağladığı verilerle yerini bulup tutuklanmasının ardından 25 yıl hapse mahkum oldu.

Tao Yahoo email hesabını kullandığı zaman yeri tespit edilmiş ve hükümete adresi bildirilmişti.

Bunun üzerine İnsan Hakları için çalışan eylemciler internet üzerinde kendilerini korumak ve verilerini toplayan şirketlere karşı gizlilik sağlamak için yeni nesil ineternet koruma araçları aramaya başladılar.

Bu araçlardan Tor, veriyi önce karman çorman hale getiriyor ve internetin açık mecrasına yolluyor. Kullanıcının bilgilerini sakladığı gibi güvenlik duvarlarını da aşabiliyor. Bu özellikleri nedeniyle Çin ve İran gibi ülkelerdeki eylemciler arasında Tor kısa zamanda çok popüler oldu.

ABD hükümeti tarafından finanse edilen Tor Foundation’un Genel Müdürü Andrew Lewman kullandıkları sistemi şöyle açıklıyor: "Tor bir tünel. Bir ucundan yolladığınız diğer ucundan dokunulmamış şekilde çıkıyor. Tor, kullanıcıların İnternet sansür programlarını atlatmasına yardımcı oluyor,ki bunlar ister hükümet tarafından bilgi toplamak için, ister şirketler tarafınan çalışanların iş yerinden Facebook gibi sosyal sitelere girişini engellemek için yüklenmiş olsun"

Tor, kişi internet tarayıcısını kapattığında o seans boyunca oluşan tüm verileri otomatik olarak siliyor.

ABD hükümeti Tor’un en büyük finansörlerinden biri olarak projeye 2007’de 250 bin dolar verdi.

Amerika Birleşik Devletleri Yayıncılık Guvörnerler Kurulu yöneticilerinden Ken Berman Tor’un kurulam amacını "İnternet ortamında özgürlüğü arttırmak ve bu yönde herkese cesaret vermek istiyoruz" diye açıkladı.

Çin ve İran gibi ülkelerde hükümetler internete kısıtlamalar ve Gmail, Hotmail gibi popüler sayfalara erişim yasakları getirdikçe Tor’un kullanımı daha da artıyor

Kar amacı gütmeyen, Çin’deki İnsan Hakları Grubu’nun başkanı sharon Hom "Bizim gizliliğe ve güvenliğe ihtiyacımız var, önümüzde aşmamız gereken en büyük engel de sürekli yenilenen teknoloji oluyor." diyerek durumu açıklıyor.

Tor elbette sadece eylemcilerin değil resmi kurumların da gözdesi. Özellikle gizli görevdeki polis ve hükümet yetkililerine internet yoluyla bağlantılarına ulaşmaları gerektiğinde çok faydalı oluyor.

Tor’unkine benzer hizmetleri veren diğer teknolojiler de mevcut. Özellikle Çin’de çok popüler olan Freegate ve DIT sosyal networklere bağlanmak ve emaillere ulaşmak için kullanılıyor.

Yargıyı köşeye sıkıştıracak buluş!

Yargıyı köşeye sıkıştıracak buluş!

İsrailli bilimadamları öyle bir buluşa imza attı ki bundan böyle cinayetlerde toplanan delillere hep şüpheyle bakılacak


Bu buluş yalnızca bilim dünyasını değil, adaleti de sarsarcak...

İsrailli bilim insanları DNA kanıtlarını ’üretmenin’ mümkün olabileceğini öne sürdü.

Ekip bir donörden aldıkları kan ve salya örneklerini kullanarak başka bir insana ait DNA örnekleri yarattı.

Araştırma sahtekarlara fırsat yaratacak bir buluşu daha ortaya koydu.. Buna göre bir kişiye ait DNA dizini üretmek için herhangi bir DNA örneğini kullanmaya gerek bile yok. Bir veri tabanındaki herhangi bir DNA profiline ulaşıldığında söz konusu kişiden doku örneği bile alınmadan ona ait DNA örneği yaratılabilecek.

BAŞKASININ ÜZERİNE SUÇ ATMAK KOLAYLAŞACAK

Bu buluş adalet adına korkunç bir gelişme olarak değerlendiriliyor... Çünkü kriminal incelemelerde DNA örnekleri altın değeri taşıyor. Şimdi bu en önemli delillerin güvenilirliği tehlike altında... Başkalarının üzerine suç atmak kolaylaşacak.

ÜNLÜLELERE GENETİK PAPARAZZİ TEHDİDİ

Johns Hopkins Üniversitesi Genetik ve Kamu Politikaları Merkezi’nden Gail H. Javitt, “Ünlüler genetik paparazzilerden korkmak zorunda kalabilir!” diyerek konunun mahremiyet kısmına dikkat çekiyor.

SİLECEK DERDİNE SON

Yağışlı havalar çile olmaktan çıkıyor.

Dört katmandan oluşan camı Leonardo Fioravanti tarafından tasarlandı.

Camın en büyük özelliği ise üzerinde su tutmaması. Yağışlı havalarda sileceklerin yetişmediği anlara en büyük yardımcı bu cam olacak.

Cam 4 katmandan oluşuyor.

1’inci katman (havayla temas halindeki) güneş ışınlarını filtreliyor ve suyu uzaklaştırıyor.

2’nci katman cam üzerindeki tozların kenarlara doğru itilmesini sağlıyor.

3’üncü katman cam üzerindeki tozu algılayıp ikinci katmanın harekete geçmesini sağlıyor.

4’üncü katman ise tüm bu mekanizmanın elektrik enerjisini sağlıyor. Nanoteknoloji ürünü olan bu camın seri üretimi yakında piyasada olacak gibi.

Hayvan sesleri insan seslerine çeviriliyo



Japonlar, hayvan seslerini sözcüğe çeviren cihaz üretildi
Japonlar, hayvan seslerini sözcüğe çeviren cihaz üretti

Köpeklerinin ne anlatmaya çalıştığını anlamaya çalışanlar, BowLingual Voice ile tanışsın.



Tarzanca da olsa, hayvanlarla konuşabilmeyi, onların dediklerini anlayabilmeyi istemez miydiniz? TakaraTomy tarafından üretilen bu cihaz, köpeklerin o anda ne hissettiğini gösteren bir LCD ekrana ve 100 kelimelik kapasiteye sahip. Şu an sasdece Japonca sunuluyor. Diğer dillerin eklenmesi ise kısa sure içinde gerçekleşecek. Üç farklı renkte sunulan BowLingual Voice, Japonya'da Ağustos ayında 220 dolardan satışa çıkacak.

rüyalar resme dökülecek.

Beyinde ses ve görüntülerin aynı sinir hücresi koduna sahip olduğu ortaya çıktı.

Montreal Üniversitesi ve Montreal Nöroloji Enstitüsü’nden bilim adamlarının yaptığı araştırma, beyinde aynı sinir hücresi kodunun söz ve müzik gibi farklı sesler ile görüntüleri nasıl ayırdığını gösterdi.

Bilim adamları, beynin farklı müzik aletlerinin sesini, konuşmadaki kelimeleri ve çevredeki sesleri nasıl algıladığını anlamak üzere 3 saat katılımcılar üzerinde fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) sistemini kullandı.

Araştırmaya imza atanlardan Marc Schonwiesner, beynin sesleri ve farklı görüntüleri kodlamak için aynı yöntemi kullandığını belirtti. Schonwiesner, kişinin aynı nesneye ait sesi ve görüntüleri daha kolay birleştirdiğini de ifade etti.

İkinci aşamada, beynin rock parçasındaki davul ile bir senfonideki çalgıların sesi veya Fransızca ya da İngilizce bir konuşma arasındaki farkı nasıl "bulduğu" araştırılacak.

Bilim adamları, onlarca yıllık çalışma gerekse de bu aşamanın da tamamlanmasıyla bir gün fMRI’nin okunmasıyla kişinin duyduğu şarkının yeniden "yazılabileceği" ve ardından uykudaki beyin faaliyetlerinin kaydedilerek, rüyaların "resmedilebileceği" umudunu taşıyor.

Araştırma Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisi ve Fransız Le Nouvel Observateur dergisinin internet sitesinde yayımlandı.

E-posta Çok yakında

Ericsson’dan şok açıklama: Yakında e-posta ile koku da göndermeye başlanacak.

Ericsson Türkiye Genel Müdürü Yiğit Kulabaş, Ericsson olarak şu anda var olmayan 3 ürün üzerinde çalıştıklarını belirterek, "yakında" e-posta ile koku da göndermeye
başlayacaklarını bildirdi. Ericsson TIR’ının Türkiye’deki ilk durağı olan İzmir Çeşme’de gerçekleştirilen toplantıda konuşan Kulabaş, bugüne kadar gelen ve 240 yıllık geçmişe sahip olan teknolojinin gelişimine dikkati çekerek, günümüzde mobil genişbant kullanıcı sayısının 3,2 milyara ulaştığını belirtti.

Kulabaş, internetin mobil çağının başladığına inandıklarının altını çizerek, özellikle genişbantın kurulum döneminden sonra yayılma dönemine
geçtiğini gördüklerini söyledi. Ericsson teknoloji TIR’ının teknoloji meraklılarının yeni adresi olacağını, tüm dünyada turneye çıkan geleceğin teknolojilerini tanıttıkları Ericsson TIR’ının birçok ülkeye gittiğini ancak, en uzun Türkiye’de kalacağını belirten Kulabaş, "Çeşme’den sonraki durağı Ankara ve İstanbul olacak. Bu mobil teknoloji merkezimizle hedefimiz Türkiye’de iletişimi geleceğe taşıyan bir köprü olmak" dedi.

Şu anda GSM kullanıcılarının sayısının, internet, sabit hat ve kişisel bilgisayar kullanıcılarını geçtiğini vurgulayan Kulabaş, şöyle konuştu: "Sesteki dönüşüm gibi geniş bantta da önemli değişimler olacak.

Ericsson’un öngörüleri doğrultusunda önümüzdeki 10-20 sene içerisinde 50 milyar cihaz birbirine bağlanacak. Bugünün gerçekleri 3 ana kriter üzerine kurulmuş durumda... Bunlar, dünyadaki uygulamalar, tüketici ve altyapı. Ericsson olarak,
dijital doğanlar, gücün yer değiştirmesi, endüstrideki bileşmeler, iklim kaygıları, bütün cihazların birbirine bağlanması, katma değerli ürün ve hizmetleri pazarı etkileyen faktörler olarak görüyoruz. 2020 yılı için bazı
modellemelerimiz var. Ericsson olarak şu anda olmayan 3 ürün üzerinde çalışıyoruz. Yakında e-posta ile koku da göndermeye başlayacağız." Ericsson Türkiye Pazarlama Müdürü Cenk Kırbaş ise hedeflerinin hem gelecekte hem de günümüzde gerçekleşebilecek gelişimleri ve ürünleri adreslemek
olduğunu dile getirdi.

Kırbaş, 320 bin kişiyle yapılan araştırmalar çerçevesinde 2020 öngörülerinin ortaya çıktığını, kurgulanan güne gelindiğinde, doktor muayenelerinin bile evden genişbant teknolojisi ile yapılabileceğini belirtti.

TIR’DAKİ DEMO İÇERİKLERİ

İçinde temsili operatörün bulunduğu Ericsson Teknoloji TIR’ı üç haftalık Türkiye ziyaretini 17 Temmuz– 9 Ağustos günleri arasında gerçekleştirecek.

LTE, HSPA, GPON, IMS ve IPTV gibi en son teknolojilerin uygulamalarının anlatıldığı ve çeşitli multimedya demolarını içeren teknoloji TIR’ında Ericsson’un dünya çapında 60’dan fazla ülkeyle anlaşmalı olduğu, her an her yerde TV izleme özgürlüğü sağlayan, hızlı kanal değiştirme özelliğiyle elektronik program rehberi bulunan, üyelik ve paket fiyatlandırma seçenekleri bulunabilen,
Java ve Symbian telefonlar için kullanıcı arayüzü oluşturabilen Mobil TV teknolojisi de tanıtıldı.

TIR’da ayrıca, aile bireylerinin konum bilgilerinin e-mail, SMS ve MMS olarak alınabildiği Family Finder servisi, IPTV teknolojisi, uydu stüdyo bağlantısı yerine mevcut mobil şebeke bağlantısıyla kullanılabilen, canlı yayın
kaydı yapılabilen ’MeOnTV’ ünitesi; Sosyal ağlarda kişilerin durum bilgisini kapsayan geliştirilmiş telefon rehberinin bulunduğu Rich Communication Service,
multi medya cihazları üzerinde zengin iletişim sağlayan bütün cihazların birbirine bağlanarak kontrol edilebildiği Connected Home servisi, tek bir iletişimle birbirine bağlı tüm sosyal ağlarda güncelleme ve yer almanın sağlandığı Ericsson Social Media Portal, iş iletişim platformu Business
Communication Suite, yüksek kaliteli telekonferans imkanı sağlayan AMR Wideband,gelecekte 1 giga byte’lık hızlara ulaşılabileceği tahmin edilen LTE teknolojisi,

Beyin Bilgisayar Arayüzleri

1978 yılında Craig Thomas’ın yazdığı "Firefox" romanı Ruslar tarafından tasarlanmış ve silah sistemleri düşünce gücü ile kontrol edilebilen bir savaş uçağını anlatmaktadır. Pilotun giydiği kaskın içinde elektrodlar vardır ve pilotun beyin dalgaları yorumlanıp çeşitli silahları kontrol etmek için kullanılmaktadır.

Soğuk savaş günlerinden kalma bir fantazi olan böyle bir sistem ancak beyin bilgisayar arayüzleri (brain-computer interface) ile gerçekleştirilebilir. Son 30 yıldır beyin bilgisayar arayüzleri konusunda yapılan çalışmalar ise ortalığı füzeye, bombaya boğmaktan çok felçli hastaların etraflarındaki cihazları ve bedenlerini kontrol edebilmeleri için geliştirilmektedir.
Özet
Bu makalede Beyin Bilgisayar Arayüzü (BBA - Brain Computer Interface - BCI) kavramı ele alınacak, tarihi gelişimi değerlendirilecek, bu teknolojinin motivasyonları sıralanacak ve BBA araştırmasında kullanılan yöntemlerin yanısıra bir BBA sisteminin temel bileşenleri ele alınacaktır.
Giriş: Neden BBA?
Eğer bir şey varsa belli bir miktarda vardır. Eğer belli bir miktarda varsa ölçülmesi mümkündür. René Descartes, Felsefenin Prensipleri, 1644
İnsanlar makinalarla iletişim kurmak için çeşitli araçlardan faydalanır: Klavyeler, fareler, "joystick"ler, dokunmaya duyarlı yüzeyler, özel eldivenler, mikrofonlar. vs. Tüm bu komut verme araçları kullanıcın vücudunun belli bir kısmını (daha doğrusu kas sistemini) kontrol edebildiği varsayımına dayanır. Ancak durum her zaman böyle değildir.

Söz gelimi motor nöron hastalıklarından biri, amiyotrofik lateral sklerozis (ALS) sadece ABD’de onbinlerce kişiyi etkileemkte ve insanların istemli hareketlerini engellemektedir [1]. ALS, beyin ve omurilikteki motor nöronlara saldırmakta ve kısa sürede hasta hiçbir kasını hareket ettiremez hale gelmektedir. Benzer duruma yol açan motor nöron problemleri arasında beyin kökü travması, beyin ya da omurilik yaralanması, serebral palsi, kas distrofileri ve çoklu skleroz yer almakta, bunların 2.000.000’a yakın hastayı etkilediği bilinmektedir.

Ancak önemli olan şey ALS hastalığının sadece ve sadece motor nöronları etkilediği, yani hastanin bilişsel işlevlerine bir zarar vermediği gerçeğidir. Hafıza, zekâ ve kişilik korunur. Hastalar görebilir, duyabilir, koklayabilir ve dokunsal uyaranları yorumlayabilirler [1]. Bu da demektir ki, eğer hastanın beynindeki sinirsel etkinliği doğrudan yorumlayabilecek bir teknoloji geliştirilebilirse hastanın çevresindeki araçlarla ve insanlarla iletişim kurması mümkün olabilir.

Yukarıdaki örnek senaryo BBA araştırmalarının ana motivasyon kaynaklarından biridir ancak başka sebepler de mevcuttur. BBA araştırmacılarını yönlendiren düşüncelerden biri de doğrudan düşünceleri kullanarak başka bir ara katmana (kas sistemi gibi) gerek kalmaksızın bilgisayarları kontrol edebilmektir. Bu bakımdan, BBA makina insan etkileşiminde güçlendirici bir teknoloji olarak düşünülebilir. Yani popüler anlamı ile olmasa da bir tür "telepati" gerçekleştirmek mümkün olabilir

Metnin geriye kalanında "kullanıcı" ve "hasta" terimleri birbirlerinin yerine geçebilecek şekilde kullanılacaktır ve her iki terimle de kast edilen BBA sistemini kullanıp bir ya da daha çok cihazı kontrol etmeye çalışan özne olacaktır.
BBA Nedir?
Beyin bilgisayar arayüzü:
... bir tür iletişim sistemidir. Bu iletişim sisteminde, bireyin dış dünyaya gönderdiği iletiler ve komutlar beynin normal çıktı yolları olan çevre sinirlerden ve kaslardan geçmez [2].
Yukarıdaki tanımlamaya göre, beyin etkinliği algılandığı ve yorumlandığı sürece bu tür bir sisteme BBA denebilir ve bunun için elektroensefalografi (EEG), fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI), pozitron emisyon tomografisi (PET), vb. teknikler kullanılabilir ancak şimdiye dek BBA çalışmalarında yoğun olarak kullanılmış olan teknik EEG’dir.

Tarihi perspektiften bakılacak olursa, "beyin bilgisayar arayüzü" terimini ilk kullanmış olanlardan biri Jacques J. Vidal’dir [3], [4]. Vidal, 1973 yılındaki çalışmasında EEG sinyallerini analiz algılayıp, çözümleyip belli örüntüleri bulup bunları önceden tanımlanmış hareket komutları olarak yorumlayan karmaşık bir bilgisayar sistemi geliştirmiştir. "Bağımlı BBA" olarak tanımlanan bu sistem kullanıcının göz hareketlerini kontrol etme kabiliyetine dayanıyordu (bağımlı BBA aşağıda açıklanacaktır).

BBA’yı mümkün kılan nedir? Yukarıdaki örnekte ve tanımda da görülebileceği gibi, BBA’yı mümkün kılan, beynin ürettiği sinyalleri kaydedip bunları örüntü çözümleme ve sınıflandırmasına tabi tutabilme yeteneğimizdir. Beynin yaydığı sinyaller ve bunların kaydedilmesi ne demektir? Kısa cevap: Beyinde iki tür iletişim gerçekleşir, elektriksel ve kimyasal. Her iki tür iletişimin de "görülebilir" etkileri vardır ve bunları bazı cihazlarla tespit etmek mümkündür. BBA açısından önemli olan beyindeki elektriksel iletişimdir. Beyindeki eylem potansiyellerinin tetiklenmesi ve bunların aksonlar boyunca iletilmesi kafatası yüzeyinde tespit edilebilir fiziksel aktiviteye yol açar.
EEG BBA’yı Nasıl Mümkün Kılar?
BBA alanında en çok kullanılan iletişim türü elektriksel iletişim olduğu için buna biraz yer ayırmamızda fayda var. EEG olmadan pratik, çalışan bir BBA sistemi kurmak zordur.

Elektroensefalografi (EEG) terimi ilk kez Berger tarafından kullanılmıştır [5]. Berger, insan kafatası yüzeyinden beyin dalgalarının tespit edilebileceğini ve okunabileceğini göstermiştir.

Vidal’e göre kafatası yüzeyi elektriksel potansiyellerinin ana kaynağı
kafatasının hemen altındaki beynin dış kabuğunu meydana getiren serebral korteksteki elektriksel etkinliktir. Serebral korteks, sinir hücreleri (nöronlar) içeren gri maddeden oluşan ince bir tabakadır. Bu hücrelerin bir kısmı (piramit hücreleri) apik dendritlere sahiptir yani beyin yüzeyine doğru uzanır ve yanlamasına genişlerler. Bunun sonucunda ince bir "beyaz madde" yüzeyi oluşur ve burada da yoğun şekilde iç içe geçmiş ince dendrit uzantıları diğer komşu dendritlerle bağlantı kurarlar. Dendritler elektrik alanı nöron merkezine ileten elektrolitik bağlantı araçlarıdır. Hücre merkezine ulaşan elektrik sinyali hücre zarını depolarize ederek hücre atımını tetikler ve böylece sinyal yeniden diğer bir tür hücrelerarası bağlantı elemanı olan akson üzerinden ilerler. Gözlemlenen yüzey potansiyelleri piramitsel hücrelerin tepedeki dendritlerinde ve hücre merkezinde (bedeninde, somasında) üretilir. Bu potansiyeller hücre içindeki polarizasyon ve depolarizasyona karşılık gelir (bu elektrik potansiyel değişimleri postsinaptik (sinaps sonrası) olarak nitelendirilir çünkü nöronlararası sinaps etkileşiminde gerçekleşir). Hücrelerarası alanda dikey olarak ilerleyen elektrik akımlarının aynı zamanda dendritler ile derinlerdeki hücreler arasında bir tür geribesleme bağlantısı sağladıkları da düşünülmektedir. Yüzeydeki pozitif olarak kaydedilen bir değişim derin bölgelerdeki bir depolarizasyona (daha yüksek uyarılabilirlik) karşılık gelir (ve tabii tersi de geçerlidir). correspond to a region of depolarization (greater excitability) in deeper regions and vice versa.
Şekil 1’de piramitsel hücrelerin beynin üst kısmında nasıl yerleştikleri ve EEG sinyal algılaması ve kaydedilmesi için elektrotlara yakın bulundukları şematik olarak gösterilmektedir.



BBA Türleri
İki tür BBA vardır, bağımlı ve bağımsız [2]. Bu ayrım, beynin çıktı yollarına olan bağımlılık ile ilgilidir. Aşağıda iki tür arasındaki farklar açıklanmıştır.
Bağımlı BBA
Bağımlı bir BBA sistemi beynin normal çıktı kanallarını kullanır. Bu yüzden de bu tür bir BBA öyle ya da böyle tam olarak işlevsel bir sinir sistemi gerektirir. Popüler bir BBA örneği vermek gerekirse, bedeninin büyük kısmı felçli olan bir hastaya ekranda tek tek harfler gösterilir. Hasta seçmek istediği harf ekranda görününce konsantre olup o harfe bakar. Bu durum, görsel olarak tetiklenen bir potansiyele yol açar (Görsel Tetiklenen Potansiyel - GTP) ve EEG cihazı ile tespit edilebilir. Bunun mümkün olmasının sebebi hastanın konsantre olup belli bir süre baktığı harfin diğer harflere bakma durumuna kıyasla daha yüksek bir GTP oluşturmasıdır.

Her ne kadar bu tür BBA sistemleri bazı durumlarda faydalı olsa da (örn. kullanım kolaylığı ve düzgün öğrenme eğrisi), sistem çok hasar görmemiş bir sinir sisteminin varlığına dayanır. EEG kullanılıyor olsa da sinyal üretilmesini sağlayan şey göz kasları ve bunları kontrol eden kraniyal sinir hücreleridir.
Bağımsız BBA
Bağımsız bir BBA sistemi sağlam bir çevresel sinir sistemi gerektirmez. Böyle bir BBA sadece kullanıcının "eğilimleri"ne dayanır.

Yukarıdaki harf seçme örneğine dönecek olursak, eğer bağımsız BBA kullanılırsa kullanıcının tek yapması gereken istediği harfi düşünmektir. Bu mekanizmada gözün hareketi ya da kontrolü ile ilgili hiçbir şey söz konusu değildir. Bu durumda EEG tarafından tespit edilen P300 potansiyelidir (P300 potansiyeli aşağıda açıklanacaktır).
BBA Sisteminin Temel Bileşenleri
Modern bir BBA sistemi beş altsisteme bölünebilir:
Sinyal toplama
Sinyal işleme: özellik çıkarma
Sinyal işleme: dönüştürme algoritması
Çıktı cihazı
İşletme protokolü

Şekil 2’de bir BBA sisteminin temel bileşenleri görünmektedir [2].
Sinyal toplama
Sinyal toplama bir BBA sürecindeki ilk adımdır. Beyinde gelen sinyalleri tespit edip kaydetmek için en yaygın kullanılan yöntem EEG’dir. EEG müdahaleci olmayan bir yöntemdir ancak beyinde elektriksel iletişim haricinde de iletişim gerçekleştiği için fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (functional magnetic resonance imaging - fMRI) gibi yöntemlere de başvurulduğu olur. Weiskopf’un 2004’teki bir çalışmasında beyin sinyallerini algılamak için fMRI kullanımından bahsedilir [6].

Beyin sinyallerini kaydetmek için kullanılan bir başka yöntem de müdahaleci tekniklerdir. Kennedy, 2004 yılındaki bir çalışmasında beyin yüzeyine yerleştirilen bir sinirsel implant ile beyin yüzeyi sinyallerinin algılanıp sonra da bir bilgisayar imlecini kontrol etmek için kullanılan BBA sistemini tarif etmektedir [7].
Sinyal işleme: özellik çıkarma
Elektrik sinyalleri EEG kullanılarak kaydedildikten sonra bunlardaki özelliklerin tespit edilmesi, çıkarılması gerekir. Bu süreç, örüntü tanıma ve sınıflandırma öncesindeki bir önişleme olarak düşünülebilir.

Bu süreçte ham sayısal sinyal verisi alınır ve bazı bakımlardan özetlenir. Uzamsal süzme, spektral çözümleme ve voltaj şiddeti ölçümleri özellik çıkarmada kullanılan tekniklerden bazılarıdır.
Sinyal işleme: dönüştürme algoritması
Sayısal beyin sinyal verisi özetlenip bazı özellikleri çıkarıldıktan sonra bu bilginin içindeki örüntülerin taranması ve tanınması gerekmektedir. BBA sistemi ancak bu şekilde hangi komutların gerçekleştirilmesi gerektiğini "anlayabilir".

Toplanan verideki özellikleri çözümlemek için çeşitli algoritmalar kullanılır. İki geniş kategori vardır: doğrusal denklem tabanlı istatistiksel çözümlemeler ve yapay sinir ağları ve benzeri doğrusal olmayan örüntü sınıflayıcılar.

Bu algoritmalar uyarlanabilir ve hatalara karşı dayanıklı olmalıdır çünkü BBA kullanıcısı her seferinde "aynı şeyi" düşünüyor olsa da beyin sinyallerinde çeşitli sapmalar, ufak tefek dalgalanmalar mutlaka olacaktır. Algoritmanın uyarlanabilirliği ve esnekliği "öğrenme" açısından da önemlidir. Bunu bir konuşma veya görüntü işleme uygulaması gibi de düşünebiliriz. Bu uygulamalar işleyecekleri veri için eğitilirler ve genellikle işleyecekleri verinin karakteristikleri de bazı bakımlardan o kullanıcıya özgü olur. Bunların ötesinde algoritmanın esnekliğinin ve öğrenme yeteniğinin önem arz ettiği bir başka durum da vardır: İnsan süreç içinde aynı kalmaz. Ufak tefek metabolizma değişiklikleri, hastalıklar, mevsimsel değişimler ve hatta günün hangi saatinde olduğu kişinin vücudunu ve dolayısı ile beyninin işleyişini bazı bakımlardan değiştirir (bir memeli beyni gün içinde aynı kalmaz; örn. sabah belli bir dozda belli bir kimyasal alıp uykuya dalan bir sıçana aynı kimyasalı aynı dozda öğleden sonra verirseniz hiç uyumadığını görüp şaşırabilirsiniz [8]. İşte örüntü sınıflandırma ve dönüştürme algoritmaları aynı tema üzerine çeşitlemeler olarak görülebilecek bu değişiklerin üstesinden gelebilmeli, bunlara karşı toleranslı olmalıdır.

Üçüncü seviye uyarlanabilirlik ise bir hayli sofistike bilgi işleme algoritmalarını gerektirmektedir. Bu aşamadaki uyarlama BBA sisteminin, beynin o sisteme uyum sağladığını "fark etmesini" gerektirir. Bu ne anlama gelmektedir? Kullanıcının beyni BBA sistemini nasıl kullanacağını öğrenirken değişmektedir ve BBA kendisine adapte olmaya çalışan beyin ile uyum içinde çalışıp beyne düzgün şekilde geribesleme verir, kullanıcıyı doğru bir zamanlama ile ödüllendirirse, makina ile kullanıcı arasında güçlü bir bağlantı oluşur. Bu da makinanın çok daha iyi bir başarım ile çalışması anlamına gelir.

Çıktı cihazı
Modern bir BBA sisteminin çıktısı herhangi bir cihaz olabilir ama genellikle bu cihazlar bilgisayarlar ya da bilgisayar kontrollü robotlardır. Araştırmalarda ve deneylerde kullanıcıya geribesleme sağlamak için genellikle bir bilgisayar monitörü ve bunun üzerindeki imleçler, ikonlar ve harf seçimleri kullanılır.
İşletim protokolü
İşletim protokolü sistemin genel olarak davranışını ve kullanımını belirleyen kurallar bütünüdür. Protokol sistemin ne tür bir iletişim kullanacağını, ne tür beyin sinyallerinin analiz edileceğini ve sistem ile kullanıcı arasındaki etkileşim şekillerini belirler.

Uzman araştırmacıların ve BBA teknisyenlerinin hazır bulunup kullanıcıya ya da hastaya yardımcı oldukları bir laboratuvar ortamında bu protokol çok detaylı ya da önemli olmayabilir ama eğer BBA sistemi gerçek hayat ortamında bir hasta tarafından tek başına kullanılacaksa ve hasta kendisi cihazı açıp kapatmak, komut vermek zorunda ise protokol detayları had safhada önem arz eder.
Modern BBA Örnekleri
Pek çok BBA sistemi kullandığı beyin sinyali türüne göre sınıflandırılabilir.

Bu sınıflar şunlardır:
Görsel olarak tetiklenen potansiyeller (GTP)
Yavaş kortikal potansiyeller
P300 tetiklenen potansiyeller
μ ve β ritmleri
Kortikal nöronlar
Görsel olarak tetiklenen potansiyeller
Görsel olarak tetiklenen potansiyeller (GTP) hastanın oksipital korteksinin uyarılması sonucunda oluşur. Yanıp sönen harfleri ya da benzeri görsel uyaranları gösteren bir bilgisayar monitörü beyinde bu tür elektrik potansiyel farklılıklarına yol açar.

Yukarıda belirtildiği gibi 70’lerde Vidal tarafından BBA araştırmalarında kullanılan ilk sinyal türü GTP idi. Ancak bu BBA sistemi bağımlı BBA olup hastanının az da olsa gözünü bir yere odaklayabilmesini gerektiriyordu. Burada önemli olan nokta dikkat seviyesi ve bakışın yöneldiği yer ile bilginin tamamen EEG ile toplanıyor olmasıdır yani hiçbir şekilde gözün kendisi üzerinden bir ölçüm yapılmamaktadır.

GTP kullanan modern bir BBA sistemine örnek olarak Middendor gösterilebilir. Kullanıcı ekrandaki düğmelerden birini bakışlarını oraya odaklayarak seçebilir [9].

Yavaş kortikal potansiyeller
Tanıma göre [10], yavaş kortikal potansiyel (YKP)
biyoelektriksel beyin sinyalindeki potansiyel kaymadır. Negatif YKPler genellikle kortikal etkinliğe yol açan hareket ve benzeri işlevlerle bağlantılı iken pozitif YKPler de seviyesi düşen kortikal etkinlikle ilgilidir. Negatif kaymalar genellikle beynin primer görsel korteksinin görsel uyarana karşı verdiği elektriksel tepkidir.
Bu tür sinyaller EEG verisindeki çok yavaş voltaj değişimleri olarak algılanır. Bu değişiklikler 0.5 ile 10 saniye arasında gerçekleşir.

Yavaş kortikal potansiyellerle ilgili en önemli nokta, insanların bunları kullanmak üzere biyogeribesleme aracılığı ile eğitilebilmeleridir. Dolayısı ile YKPler BBA operasyonunun temelini oluşturur. YKPleri kullanan en meşhur BBAlardan biri "Düşünce Tercüme Cihazı"dır [11].
P300 tetiklenen potansiyeller
Tanıma göre [12], P300 tetiklenen potansiyeli
alakasız bir uyaran dizisi içine gömülmüş dikkat çekici bir uyaran ile karşılaşan beynin yaklaşık 300 ms sonra ürettiği pozitif potansiyeldir. Tipik bir P300 dalga formu Gauss dağılımını andırır, yarı genişliği 150 ms olup şiddeti 100 mikrovolta kadar çıkar. Genellikle temiz bir P300 dalgası elde edebilmek için pek çok denemenin ortalamasını almak gerekmektedir ve bunun sebebi de sinyalin, gürültü başına düşen sinyal oranının düşük olmasıdır.
P300 potansiyellerini kullanan BBA sistemleri kısa süre önce ortaya çıkmıştır. Bu sistemlerden bir tanesi Donchin’in 2000 tarihli makalesinde tarif edilmektedir [13]. Sistemin kullanıcıları bilgisayar monitöründe yanıp sönen harflere bakarak istedikleri harfi seçebilmektedir. Sistemin performansı dakikada yaklaşık 1 kelime kadardır. P300 tabanlı BBA sistemlerinin avantajlarından biri kullanıcının eğitilmesine pek gerek duyulmamasıdır yani sistem çok kısa sürede kullanılır hale gelmektedir. Bu tür çalışmalar çok yeni olduğundan P300 BBAların kullanıcı beyninin sisteme alışmasından kötü etkilenip etkilenmeyeceği henüz bilinmemektedir.
μ ve β ritmleri
Normalde insanlar uyanıkken ve belli bir şey yapmıyorken beyinleri α EEG sinyalleri yayar. Bu dalgalar 8-12 Hz frekans aralığındadır. μ ritmleri aynı aralıkta olup α dalgalarındaki ufak tefek değişiklikler şeklinde kendilerini gösterirler. Buradaki önemli nokta şudur: μ ritmleri, kişi hafifçe somatosensöryel veya motor korteksini hareketlendirecek şekilde bir şeye konsantre olduğunda ortaya çıkan "α dalgalarıdır".

β ritmleri ise 18-25 Hz aralığındadır ve bunlar da istemli hareket ve etkin odaklanma ile bağlantılıdır.

Yapılan çalışmalarda insanların 8-12 Hz aralığındaki μ ritmlerini ve 18-25 Hz aralığındaki β ritmlerini kontrol edebildikleri ve böylece ekrandaki bir imleci istedikleri gibi hareket ettirebildikleri görülmüştür [14].

Gerçek ve hayal edilen hareketleri kıyaslayarak ve temel bileşen çözümlemesi (PCA - Principle Component Analysis) kullanarak bu ritmler çözümlenmiş ve hem gerçek hareketlerin hem de hayal edilen hareketlerin μ ve β ritm desenkronizasyonları ile bağlantılı olduğu tespit edilmiştir [14].

μ ve β ritmlerinden faydalanan önrk bir BBA Wolpaw’ın 2004 tarihli makalesinde detaylı olarak tarif edilmiştir. Bu sistemde kullanıcı ekrandaki imleci iki boyutlu olarak kontrol edip sadece "düşünerek" ve bedeninin başka hiçbir yerindeki hareketlere dair bir şey gerçekleştirmeksizin bir bilgisayar oyununu oynayabilmektedir [15].
Kortikal nöronlar
BBA için daha ender kullanılan yöntemlerden biri ise müdahaleci bir yöntemdir ve bu yöntemde beyin yüzeyine elektrodlar yerleştirilir. Bu şekilde tek tek nöronların eylem potansiyelleri ve ateşlenme oranları kaydedilebilmektedir. Bu tekniği ilk kullananlardan biri 1989 tarihli çalışması ile Kennedy olmuştur [16].

Kortikal nöronlara müdahale ederek oluşturulan BBA sistemlerine dair diğer örnekler Kennedy’nin 2004 tarihli çalışmasında mevcuttur [7].
Sonuç
1978 yılında Craig Thomas’ın yazdığı "Firefox" romanı Ruslar tarafından tasarlanmış ve silah sistemleri düşünce gücü ile kontrol edilebilen bir savaş uçağını anlatmaktadır. Pilotun giydiği kaskın içinde elektrodlar vardır ve pilotun beyin dalgaları yorumlanıp çeşitli silahları kontrol etmek için kullanılmaktadır [17].

Günümüzde bu fantaziden hala epey uzağız. Mevcut BBA sistemleri en fazla 25 bit/dakika performansındadır ve bu bile bir başarı olarak kabul edilmektedir. Hastalar bu BBA sistemlerini kullanarak çok basit kelime işlem uygulamalarını çalıştırabilmekte, etraflarındaki cihazları açıp kapatabilmekte, cihazları belli bir ölçüye kadar ayarlayabilmektedirler.

BBA sistemlerinin gelişimi uyarlanabilir dönüştürme algoritmalarının geliştirilmesine ve beynin işleyişi hakkındaki bilgilerimizin artmasına bağlıdır. Bilgi işleme güçleri artarken bir yandan da fiziksel boyutları düşen bilgisayarlar BBA açısından önemli bir avantajdır çünkü bu sayede sistemleri daha taşınabilir yapmak ve böylece BBA kullanan hastaların hareket özgürlüklerini artırmak mümkün olmaktadır.

BBA sistemleri daha taşınabilir hale gelip ucuzladıkça ALS gibi ağır hastalıklarla mücadele eden hastalara yardım etmek kolaylaşacaktır. BBA araştırmalarının bir başka önemli noktası da kas uyarıcıları ve harekete geçiricilerinin intrakortikal elektrodlara bağlama deneyleridir. Böylece normalde kaslarına hükmedemeyen hasta bu yapay sistemler sayesinde de olsa bazı kaslarını hareket ettirebilir hale gelecektir. Televizyonu açmak için parmağınızla kumandaya basmak aynı iş için iyice konsantre olup bilgisayarınıza emir vermeye çalışmaktan çok daha doğal bir hareket şeklidir.


Araştırmaların fayda sağlayabileceği bir başka alan da güçlendirici teknolojilerdir. Eğer normal bir insan sadece düşünerek bilgisayarın bazı işlemlerini kontrol edebiliyorsa insan makina etkileşiminde yeni ve verimli ufuklar açılabilir ancak tabii şu anda normal insan beyinlerinin günlük yaşam içinde karmaşık cihazları kontrol etmeye nasıl uyum sağlayabileceklerine dair net bir bilgi mevcut değil.

Yaklaşık 30 sene önce, 1977’de Vidal tarafından gerçekleştirilen BBA denemeleri ve 1978’deki Thomas’ın bilimkurgu romanı "Firefox"tan bugüne bilgisayar ve beyin sinyalleri kaydetme ve görüntüleme teknolojileri bir hayli gelişmiştir. Son 30 yıla bakıp gelecek 30 yıl için bir öngörüde bulunmak gerekirse tam anlamı ile taşınabilir sistemlerin geliştirileceğini ve ağır felç geçirmiş hastaların nerede ise hastalık öncesi kadar hareket edebilir hale geleceklerini söyleyebiliriz. Bir yandan bunlar olurken diğer yandan güçlendirici yan ürünler de Firefox romanında tarif edilen güce yakın ölçüde insan bilgisayar etkileşimine yol açabilecektir.

Emre Sevinç
Ocak 2006, İstanbul
Boğaziçi Üniversitesi, Bilişsel Bilim Yüksek Lisans Programı, PSY 571 Psychobiology dersi için hazırlanan literatür taramasının kısaltılarak çevrilmiş ve kısmen güncellenmiş hali.
Kaynakça
1- Amyotrophic Lateral Sclerosis Fact Sheet, http://www.ninds.nih.gov/disorders/amyotrophiclateralsclerosis/detail_amyotrophiclateralsclerosis.htm

2- Wolpaw R. J., Birbaumer N., McFarland, D.J., Pfurtscheller, G., Vaughan, T.M. (2002), "Brain-computer interfaces for communication and control", Clinical Neurophysiology, 113 (2002) sf. 767-791

3- Vidal, J.J. (1973), "Toward Direct Brain-Computer Communication", Annual Review of Biophysics and Bioengineering, L.J. Mullins, Ed., Annual Reviews, Inc., Palo Alto, Vol. 2, 1973, sf. 157-180.

4- Vidal, J.J. (1977), "Real-time detection of brain events in EEG", IEEE Proc 1977; Vol 65-5, sf. 633-664 [Special issue on Biological Signal Processing and Analysis].

5- Berger H. (1929), "Uber das electrenkephalogramm des menchen", Arch Psychiatr Nervenkr 1929, Vol 87 sf. 527-570.

6- Weiskopf, N., Mathiak, K., Bock S.W., Scharnowski F., Veit R., Grodd W., Goebel R., Birbaumer N. (2004) "Principles of a brain-computer interface (BCI) based on real-time functional magnetic resonance imaging (fMRI)", IEEE Trans Biomed Eng 51(6), sf. 966-970

7- Kennedy, P.R., Kirby, M.T., Moore, M.M., King, B. and Mallory A. (2004) "Computer control using human intracortical local field potentials", IEEE Trans Neural Syst. Rehabil. Eng. 12(3), sf. 339-344

8- Prof. Dr. Reşit Canbeyli ile kişisel iletişim (2006).

9- Middendorf, M., McMillan, G., Calhoun, G., Jones, K.S. (2000), "Brain computer interfaces based on steady-state visual evoked response", IEEE Trans. Rehabil. Eng. (2000); Vol 8, sf. 211-213

10- BCI-Info Portal for Brain-Computer Interfaces, http://www.bci-info.tugraz.at/Members/graimann/definitions/scp

11- Birbaumer, N., Kübler, A., Ghanayim N., Hinterberger, T., Perelmouter, J., Kaiser, J., Iversen, I., Kotchoubey, B., Neumann, N., Flor, H. (2000), "The thought translation device (TTD) for completely paralyzed patients", IEEE Trans. Rehabil. Eng. (2000), Vol. 8, pp. 190-192

12- BCI-Info Portal for Brain-Computer Interfaces, http://www.bci-info.tugraz.at/Members/graimann/definitions/P300

13- Donchin, E., Spencer, K.M., Wijesinghe, R. (2000), "The mental prosthesis: assessing the speed of a P300-based brain computer interface", IEEE Trans. Rehabil. Eng. vol. 8, pp. 174-179

14- McFarland, D.J., Miner, L.A., Vaughan T.M., Wolpaw J.R. (2000), "Mu and beta rhythm topographies during motor imagery and actual movement", Brain Topogr. vol 12-3, sf. 177-186

15- Wolpaw, J.R., and McFarland, D.J. (2004), "Control of a two-dimensional movement signal by a noninvasive brain-computer interface in humans", Proceedings of National Academy of Sciences, Vol. 101, No. 51, sf. 17849-17854

16- Kennedy, P.R. (1989), "The cone electrode: a long-term electrode that records from neurites grown onto its recording surface", J. Neurosci. Methods (1989), 29(3), sf. 181-193.

17- Craig, T. (1978), "Firefox", Harpercollins, Reissue edition (July 1, 1990)